Decyzja o rozwodzie nigdy nie jest łatwa. Decydując się ostatecznie na wniesienie pozwu rozwodowego, musimy zastanowić się, czy chcemy rozwodu z orzekaniem o winie czy też nie. Orzeczenie o winie może mieć istotne znaczenie prawne, ale również emocjonalne i moralne. Ustalenie, kto ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego zawsze wiąże się z koniecznością przeprowadzenia szczegółowej analizy faktów, dowodów oraz zeznań świadków. W niniejszym artykule postaram się Państwu przybliżyć kwestię rozwodu z orzekaniem o winie.
Kiedy rozwód jest w ogóle możliwy?
Zgodnie z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), sąd może orzec rozwód, jeśli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Zupełność rozkładu polega na tym, że między małżonkami ustały więzi emocjonalne, fizyczne i gospodarcze. Z kolei trwałość rozkładu oznacza brak perspektyw na ich odbudowę. Powyższe okoliczności nazywamy pozytywnymi przesłankami rozwodu, które muszą wystąpić, aby możliwe było jego orzeczenie. Jednocześnie w danej sprawie nie może wystąpić żadna z przesłanek negatywnych, które uniemożliwiają wydanie orzeczenia rozwiązującego małżeństwo. Sąd nie orzeknie zatem rozwodu, jeżeli w wyniku orzeczenia miałoby ucierpień dobro wspólnych małoletnich dzieci, gdy rozwód jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub gdy żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia, a drugi nie wyraża na to zgody. Dopiero po spełnieniu tych wszystkich warunków, wystąpienia przesłanek pozytywnych i niewystąpienia przesłanek negatywnych, możliwe staje się orzeczenie rozwodu.
Jakie okoliczności sąd ustala w trakcie postępowania?
W toku postępowania rozwodowego sąd bada przede wszystkim, czy rzeczywiście nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego oraz czy rozwód nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego oraz interesem wspólnych małoletnich dzieci. Jeżeli jednak małżonkowie nie zgadzają się na rozwód za porozumieniem stron, wówczas sąd rozstrzyga również kwestię, która strona oraz w jakim stopniu ponosi winę za rozkład pożycia. Postępowanie dowodowe jest zatem prowadzone nie tylko w kierunku zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, ale również po kątem winy za ten rozkład. Oprócz dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków, w toku postępowania rozwodowego znaczenie mogą mieć również dowody w postaci korespondencji stron, nagrań, zdjęć, wpisów z mediów społecznościowych lub nawet dokumentacji medycznej. Sąd bierze również pod uwagę wynik toczących się wcześniej postępowań karnych związanych z ewentualną przemocą domową. Postępowanie dowodowe jest zatem kompleksowe, a sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę całokształt relacji między stronami.
Czym jest wina za rozkład pożycia?
Wina za rozkład pożycia to przypisanie jednemu lub obojgu małżonkom odpowiedzialności za doprowadzenie do zupełnego i trwałego zerwania więzi małżeńskiej. Przypomnieć należy, że pożycie małżeńskie związane jest z trzema rodzajami więzi: emocjonalną, fizyczną oraz gospodarczą. Wina może polegać przede wszystkim na naruszeniu obowiązków wynikających z art. 23 k.r.o., który zobowiązuje małżonków do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, wierności i współdziałania dla dobra rodziny. Wśród najczęstszych powodów uznania winy możemy wymienić: zdradę, przemoc, alkoholizm, porzucenie rodziny lub rażące zaniedbywanie obowiązków rodzinnych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 28 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 112/00, o winie decyduje zawinione zachowanie, które spowodowało lub przyczyniło się ro rozpadu małżeństwa, a które miało miejsce w czasie trwania pożycia.
Czy wina zawsze obciąża tylko jedną ze stron?
Nie – polski system prawny dopuszcza zasadniczo trzy możliwości: orzeczenie o winie jednego z małżonków, uznanie winy obojga małżonków lub też rozwiązanie małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie. W tym ostatnim przypadku strony muszą złożyć zgodne wnioski o zaniechanie przez sąd ustalania winy za rozkład pożycia. Jeżeli jednak małżonkowie decydują się na orzekanie o winie, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby sąd doszedł do przekonania, że małżonkowie ponoszą winę za rozkład pożycia w takim samym stopniu. W praktyce sądy bardzo często orzekają o winie obustronnej, zwłaszcza w przypadkach, gdy na rozwód decydują się małżonkowie po wielu latach wspólnego życia, w którym konflikt narastał stopniowo po każdej ze stron.
Konsekwencje ustalenia winy za rozkład pożycia
Orzeczenie o winie ma przede wszystkim znaczenie moralne i emocjonalne. Jednocześnie uznanie wyłącznej winy jednej ze stron może pociągać za sobą również doniosłe skutki prawne. Zgodnie z art. 60 § 2 k.r.o. małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia może zostać zobowiązany do przyczyniania się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie się jego sytuacji materialnej małżonka niewinnego. W takim przypadku małżonek niewinny nie musi nawet popaść w niedostatek, aby obowiązek alimentacyjny został zaktualizowany. Orzeczenie o winie może mieć również przełożenie na kwestie związane z opieką nad dziećmi oraz władzą rodzicielską. Uznanie jednego z małżonków za wyłącznie winnego nie ma jednak wpływu na przyszły podział majątku wspólnego.
Rozwód z orzekaniem o winie
Rozwód z orzekaniem o winie może być długim i skomplikowanym procesem, który wymaga nie tylko wiedzy prawnej, ale również doświadczenia w zakresie postępowania dowodowego oraz sprawdzonej taktyki. Ustalenie winy ma istotne skutki – zarówno emocjonalne, jak i prawne, szczególnie w zakresie alimentów. Jeżeli zatem szukasz pomocy doświadczonego adwokata, zapraszam do kontaktu.
