Żaden wypadek komunikacyjny nie jest taki sam. Pożądaną sytuacją jest, gdy wypadek komunikacyjny nie niesie za sobą skutków w postaci utraty zdrowia lub życia ludzkiego. Najczęściej jednak w wyniku wypadku komunikacyjnego dochodzi do pokrzywdzenia innych osób. W poniższym wpisie postaram się Państwu przybliżyć kwestię najważniejszych uprawnień przysługujących poszkodowanego w wyniku wypadku komunikacyjnego.
Definicja i kwalifikacja prawna wypadku komunikacyjnego
Wypadek komunikacyjny to termin, który może brzmieć odrobinę enigmatycznie. Potocznie wypadkiem określa się każde zdarzenie drogowe, co jednak samo w sobie nie jest prawidłowe. Najczęściej pod pojęciem wypadku drogowego, będziemy rozumieć zdarzenie określone w art. 177 k.k. Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialności karnej podlega osoba, która naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym powoduje nieumyślny wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 k.k., a zatem uszczerbek na zdrowiu trwający powyżej 7 dni. Przepis wskazuje na inną osobę, gdyż nie będziemy mieć do czynienia z art. 177 k.k. w momencie, w którym jedynym poszkodowanym jest sam sprawca. W niektórych szczególnych sytuacjach wypadek jako zdarzenie może zostać zakwalifikowany z art. 173 k.k., a zatem sprowadzenie katastrofy w ruchu lądowym zagrażającym życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach. Jeżeli jednak w wyniku zdarzenia drogowe nie dojdzie do uszkodzenia ciała lub jedynie do uszkodzenia powodującego uszczerbek poniżej 7 dni, wówczas takie zdarzenie może zostać zakwalifikowane jako kolizja drogowa, a zatem wykroczenie z art. 86 lub 97 Kodeksu wykroczeń. Jak zatem widać, kwalifikacja prawna wypadku komunikacyjnego może być bardzo różna, w zależności od wielu okoliczności i skutków.
Kim jest poszkodowany?
O wiele łatwiej jest wskazać, kim w świetle prawa jest poszkodowany wypadkiem komunikacyjnym. Poszkodowany jest oczywiście o wiele szerszym pojęciem niż pokrzywdzony, który wprost występuje, gdy dane zdarzenie zakwalifikowane zostanie jako przestępstwo lub wykroczenie. Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.k. pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Podobną definicję znajdziemy w art. 25 k.p.w., który wskazuje, że pokrzywdzonym jest ten, czyje dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez wykroczenie. W przypadku, w którym w wyniku zdarzenia pokrzywdzony poniósł śmierć, jego prawa mogą być zgodnie z art. 52 § 1 k.p.k. wykonywane przez osoby najbliższe, za które rozumiemy również osoby pozostające we wspólnym pożyciu, a zatem bez formalnego związku. Warto przede wszystkim jednak pamiętać, że pokrzywdzonym może być zarówno inny kierowca, pasażer innego pojazdu, jak również pasażer sprawcy zdarzenia lub też przypadkowy przechodzień, który nie poruszał się pojazdem. Jeżeli sprawca jest dla pokrzywdzonego zdarzeniem osobą najbliższą, wówczas ściganie sprawcy następuje na wniosek tej osoby.
Uprawnienia w toku postępowania karnego
W przypadku przestępstw poszkodowany, a zatem osoba pokrzywdzona przestępstwem, staje się stroną postępowania przygotowawczego. Warto jednak zapamiętać, że w toku postępowania sądowego pokrzywdzony nie jest automatycznie stroną tego postępowania. Ma on dopiero możliwość stania się stroną, o ile przed otwarciem przewodu sądowego złoży oświadczenie o występowaniu w postępowaniu w roli oskarżyciela posiłkowego. Wówczas pokrzywdzony, jak również w razie jego śmierci osoba dla niego najbliższa, może występować w procesie jako strona, brać udział we wszystkich czynnościach procesowych, zadawać pytania świadkom oraz ewentualnie wnosić środki zaskarżenia. Kluczowe jest jednak złożenie przez pokrzywdzonego, niezależnie od tego czy występuje jako oskarżyciel posiłkowy, wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody. Jeżeli naprawienie szkody okaże się niemożliwe, wówczas sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę. Z kolei rodzina zmarłego pokrzywdzonego może starać się przede wszystkim o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
Uprawnienia związane z ubezpieczeniem OC sprawcy wypadku
Wypadki komunikacyjne mają to do siebie, że zgodnie z prawem każdy posiadacz pojazdu mechanicznego ma obowiązek posiadania ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Bardzo często ubezpieczyciele czekają z wypłatą odszkodowania do zakończenia postępowania karnego, jednakże nie jest to reguła. Warto natomiast pamiętać, że nawet jeżeli ubezpieczyciel sprawcy wypłaci nam odszkodowanie lub zadośćuczynienie, to nie wyczerpuje automatycznie naszych uprawnień. Może być bowiem tak, że rzeczywista szkoda znacznie przewyższa przyznaną kwotę. W takiej sytuacji możemy dochodzić swoich praw przed ubezpieczycielem, jak i ewentualnie przed sądem cywilnym. Jeżeli jednak żądana suma przewyższa kwotę ubezpieczenia, nic nie stoi na przeszkodzie, aby dochodzić swoich praw bezpośrednio od sprawcy zdarzenia.
Uprawienia przed sądem cywilnym
Podobnie sytuacja ma się z obowiązkiem naprawienia szkody, zadośćuczynieniem albo nawiązką zasądzoną w wyniku postępowania karnego. Świadczenie takie nie wyczerpuje naszych uprawnień. Jeżeli jesteśmy zdania, że należy nam się więcej, wówczas możemy wszcząć postępowanie przed sądem cywilnym. Ma to szczególne znaczenie dla sytuacji, w których poszkodowany doznał długotrwałego uszczerbku, który na przykład wyeliminował go z życia zawodowego. Wówczas aktualizuje się uprawnienie do zasądzenia renty od sprawcy zdarzenia, co nie może mieć miejsce w postępowaniu karnym. Dodatkowo, jeżeli sprawca nie poniesie odpowiedzialności karnej, gdyż postępowanie z jakiegoś powodu zostanie umorzone, wówczas nadal otwarta pozostaje cywilna droga dochodzenia roszczeń. Wszystko wymaga jednak dokładnej analizy.
Wypadek komunikacyjny – pomoc poszkodowanym
Wypadek komunikacyjny może nieść za sobą bardzo poważne konsekwencje, od uszczerbku na zdrowiu, przez kalectwo aż do śmierci poszkodowanego. W każdym jednak przypadku warto bronić i dochodzić swoich praw. Jako adwokat zajmuje się profesjonalną pomocą prawną dla osób pokrzywdzonych w wypadkach drogowych. W razie jakichkolwiek pytań zapraszam do kontaktu z moją kancelarią.
