Z roku na rok rośnie liczba prywatnych aktów oskarżenia wnoszonych w sprawach o znieważenie lub zniesławienie. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim dynamiczny rozwój mediów społecznościowych, które sprzyjają szerzeniu się hejtu oraz nienawiści. Niestety większość ludzi uważa, że w przestrzeni Internetu można więcej oraz że w gruncie rzeczy pozostaje się anonimowym. Nic jednak bardziej mylnego. Co jednak zrobić, gdy staniemy się ofiarą hejtu i obraźliwych wpisów?
Znieważenie, zniesławienie oraz hejt – jak je rozpoznać?
Hejt rozumiany jest jako pewne zjawisko społeczne i nie stanowi kategorii prawnej. Pod terminem hejtu rozumiemy przede wszystkim nienawiść w przestrzeni Internetu. Najczęściej hejt będzie przejawiać się w obraźliwych lub agresywnych komentarzach i wpisach pod adresem innej osoby. Hejt może, ale nie musi, wypełniać znamiona przestępstw takich jak znieważenie lub zniesławienie. Warto jednak pamiętać, że do przestępstwa znieważenia lub zniesławienia może dojść również poza sferą Internetu, w przestrzeni publicznej, a nawet przy pomocy listów lub wiadomości SMS. Na każde z tych zachowań trzeba jednak właściwie reagować, do czego niezbędne jest prawidłowe ich zakwalifikowanie.
Znieważenie – przestępstwo z art. 216 k.k.
Kluczowe jest oczywiście odróżnienie znieważenia od zniesławienia. Znieważenie to przestępstwo polegające na publicznym lub w zamiarze dotarcia do określonej osoby, znieważeniu jej, a więc obrażenia, poniżenia lub innego uderzenia w jej godność. Godność ludzka ma w przypadku znieważenia kluczowe znaczenie. Jeżeli zatem pod naszym adresem są kierowane obraźliwe słowa, wykonywane są gesty powszechnie uznane za obraźliwe lub też ktoś publikuje w Internecie poniżające nas treści, wówczas będziemy mieć do czynienia z przestępstwem znieważenia z art. 216 k.k.
Zniesławienie – przestępstwo z art. 212 k.k.
Zniesławienie z kolei, jak wskazuje na to sam termin, polega na okryciu kogoś złą sławą. Oczywiście musi być to zachowanie bezpodstawne, to znaczy, że nie będziemy mieć do czynienia z zniesławieniem, gdy ktoś publikuje prawdziwe i potwierdzone informacje o drugiej osobie. Zniesławienie zgodnie z ustawową definicją, to działanie, które polega na pomówieniu innej osoby o takie postepowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego do zajmowania określonego stanowiska, prowadzenia działalności zawodowej lub społecznej. Można zatem powiedzieć, że zniesławienie jest odrobinę bardziej skomplikowanym czynem niż znieważenie.
Znieważenie i zniesławienie – kryterium odróżnienia
W jaki sposób zatem odróżnić znieważenie od zniesławienia? Należy skoncentrować się na przedmiocie ochrony każdego z tych przestępstw. Znieważenie, jak już to zaznaczono powyżej, koncentruje się na obrażeniu godności drugiej osoby. Jeżeli na przykład ktoś skieruje w naszym kierunku wiązankę słów powszechnie uznanych za obelżywe lub skieruje w naszą stronę podobne gesty, to będziemy mieć do czynienia ze znieważeniem. Jeżeli ktoś jednak rozpowszechnia o nas fałszywe informacje, które mogą zaszkodzić naszej reputacji, a zatem naszej opinii w społeczeństwie lub grupie zawodowej, będziemy mieć do czynienia ze zniesławieniem. Przedmiotem ochrony w przypadku przestępstwa z art. 212 k.k. jest reputacja danej osoby, ale również grupy osób, osoby prawnej czy instytucji. W rezultacie przestępstwo z art. 212 k.k. może być skierowane nie tylko w stronę osoby fizycznej.
Zainicjowanie postępowania – prywatny akt oskarżenia
Zarówno przestępstwo z art. 216 k.k., czyli znieważenie, jak i przestępstwo z art. 212 k.k., czyli zniesławienie, co do zasady, ścigane są z oskarżenia prywatnego. Tylko w wyjątkowych przypadkach takie zachowania mogą być ścigane z oskarżenia publicznego. Oznacza to, że pokrzywdzony musi sam wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia oraz popierać oskarżenie w toku postępowania sądowego. Możliwe jest również złożenie ustnej lub pisemnej skargi do Policji, co jednak również wymaga następnie samodzielnego popierania oskarżenia przed sądem. W prywatnym akcie oskarżenia niezbędne jest wskazanie osoby, przeciwko której wnosimy oskarżenie oraz dokładne opisanie jej zachowania wraz ze wskazaniem dowodów.
Znieważenie lub zniesławienie a przestępstwo uporczywego nękania
Warto również pamiętać, że w niektórych przypadkach hejt w Internecie lub inne działania w przestrzeni publicznej mogą wypełnić znamiona uporczywego nękania, a więc przestępstwa z art. 190a § 1 k.k. Przestępstwo to polega na wzbudzeniu u innej osoby uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia w efekcie uporczywego nękania lub też na istotnym naruszeniu prywatności innej osoby w ten sam sposób. Uporczywe nękanie może przybrać również formę kwalifikowaną podszywania się pod inną osobę lub wykorzystania jej wizerunku, czyli przestępstwa z art. 190a § 2 k.k. W tych przypadkach jednak ściganie następuje z oskarżenia publicznego, ale na wniosek pokrzywdzonego.
Znieważenie i zniesławienie – podsumowanie informacji
Zarówno przestępstwo zniesławienia, jak i przestępstwo znieważenia, to bardzo poważne zachowania, które mogą poważnie zakłócić normalne funkcjonowanie jednostki. Z tego powodu nie można przechodzić obok nich obojętnie, ale zawsze dochodzić swoich praw, zwłaszcza, że nawet z pozoru drobne naruszenia mogą przerodzić się w dużo poważniejsze zachowania. Jeżeli szukają państwo pomocy prawnej lub potrzebują wsparcia przy sporządzeniu prywatnego aktu oskarżenia, zapraszam do kontaktu z moją kancelarią w Łasku.
