Projekt CPK, czyli Centralnego Portu Komunikacyjnego, jest jednym w największych polskich przedsięwzięć infrastrukturalnych, które ma zrewolucjonizować krajowy transport międzynarodowy. Celem utworzenia Centralnego Portu Komunikacyjnego jest zapewnienie nowoczesnego węzła transportowego, który połączy transport lotniczy z kolejowym, jednocześnie umożliwiając szybszy, efektywniejszy i bardziej ekologiczny przepływ ludzi i towarów. CPK uważany jest za kluczowy projekt dla przyszłości polskiego transportu, a także integracji z europejską siecią transportową.
Centralny Port Komunikacyjny to planowana inwestycja, która ma na celu stworzenie nowoczesnego węzła transportowego, łączącego dwa główne ośrodki transportu – lotnictwo z kolejami dużych prędkości. Zlokalizowany został między Warszawą a Łodzią, na terenie części gmin: Baranów, Teresin i Wiskitki. W ramach projektu powstanie lotnisko obsługujące miliony pasażerów rocznie, a także nowoczesna linia kolejowa, która połączy CPK z głównymi miastami w Polsce i europejską siecią transportową. Centralny Port Komunikacyjna przyczynić się ma do rozwoju regionu, poprawy dostępności transportowej oraz podniesienia konkurencyjności Polski na rynku międzynarodowym.
Realizacja Centralnego Portu Komunikacyjnego podzielona jest na kilka etapów. Pierwszy z nich obejmuje budowę samego lotniska, którego otwarcie planowane jest na rok 2032. Według docelowego założenia CPK ma obsługiwać 40 milionów pasażerów rocznie.
W ramach inwestycji powstanie również rozbudowana sieć kolei dużych prędkości, która połączy Centralny Port Komunikacyjny z głównymi miastami w Polsce: Warszawą, Łodzią, Wrocławiem, Krakowem i Poznaniem, jak również z sąsiednimi krajami: Niemcami i Czechami. Ponadto projekt obejmuje budowę nowych dróg infrastruktury transportowej, która umożliwi szybki dostęp do portu z różnych części kraju.
Regulacje prawne
Zasady organizacji, budowy i funkcjonowania CPK określają następujące akty prawne:
- Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym,
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym,
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonuje Prezes Rady Ministrów lub inni członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządy lub państwowe osoby prawne, w tym jednoosobowe spółki Skarbu Państwa,
- Uchwała nr 156 r Rady Ministrów z dnia 28 października 2020 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego – “Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap I 2020-2023″,
- Uchwała Rady Ministrów z dnia 24 października 2023 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego – “Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap II. 2024-2030″,
- Uchwała Rady Ministrów nr 228/2023 z dnia 21 listopada 2023 r. w sprawie przyjęcia “Polityki rozwoju lotnictwa cywilnego w Polsce do 20230 r. (z perspektywą do 2040 r.)”.
Ponadto projekt CPK zgodny jest z unijnymi wytycznymi, dotyczącymi transportu, zwłaszcza w ramach Transeuropejskiego Sieci Transportowej (TEN-T), której celem jest rozwój europejskiej infrastruktury transportowej [Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) nr 1315/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej i uchylające decyzję nr 661/2010/UE].
Korzyści z budowy CPK
Realizacja Centralnego Portu Komunikacyjnego stanowić będzie dla Polski szereg korzyści gospodarczych oraz społecznych. Już dziś wskazuje się na wzrost przyszły wzrost mobilności skrócenie czasu podróży, ponieważ CPK zapewni szybki dostęp do głównych miast w Polsce i ułatwi podróże międzynarodowe. Czas podróży między dużymi miastami zostanie skrócony, a pasażerowie będą mogli swobodnie przesiadać się z pociągów na samoloty.
Ponadto budowa CPK pozytywnie wpłynie na rozwój regionów Mazowsza i Łódzkiego, tworząc nowe miejsca pracy i wspierając lokalną gospodarkę. Projekt będzie stymulował inwestycje w innych częściach Polski ze względu na poprawę dostępności transportu.
CPK ma stanowić jeden z głównych węzłów transportowych w Europie Środkowo-Wschodniej, co pozwoli Polsce na zwiększenie swojej roli w międzynarodowym transporcie lotniczym i kolejowym.
Projekt CPK jest także zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju – zastosowano ekologiczne rozwiązania w zakresie transportu, takie jak szybka kolej, które stanowi alternatywę dla transportu drogowego.
Wyzwania związane z budową CPK
Mimo licznych korzyści, realizacja projektu CPK wiąże się z wieloma wyzwaniami. Największym z nich jest wysoka wartość inwestycji, której całkowity koszt szacowany jest na kilkadziesiąt miliardów złotych. Dodatkowo, projekt wymaga zmian w zagospodarowaniu przestrzennym, wykupu gruntów i budowy infrastruktury, co może wiązać z protestami lokalnych społeczności.
Wyzwaniem jest także zapewnienie spójności i integracji CPK z istniejącymi systemami transportowymi, zarówno kolejowymi, jak i lotniczymi. Będzie to wymagało współpracy z operatorami, a także koordynacji z projektami infrastrukturalnymi w Polsce i w Europie.
